Холандија доби најмлад и прв геј-премиер во својата историја

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

СВЕТ

Холандија доби најмлад и прв геј-премиер во својата историја

23 февруари 2026

• од Станча Јаќимовски

Rob Jetten денес официјално стапи на функцијата премиер на Холандија, станувајќи најмладиот и прв геј-премиер во историјата на земјата. Неговата малцинска влада беше потврдена од кралот Willem-Alexander, со што започна ново политичко поглавје во петтата најголема економија во еврозоната.

Јетен (38) ја предводеше својата прогресивна и проевропска партија Democrats 66 (Д66) до изненадувачка победа на изборите во октомври. Неговата кампања беше обележана со пораки за оптимизам и ветувања за надминување на политичките поделби, кои според него биле продлабочени од претходната влада поддржана од десничарскиот лидер Geert Wilders.

Малцинска коалиција без парламентарно мнозинство

Новата влада е составена од Д66, конзервативните Christian Democratic Appeal (ЦДА) и десноцентристичката People's Party for Freedom and Democracy (ВВД). Сепак, коалицијата располага со само 66 од вкупно 150 пратеници во Долниот дом, што значи дека за секој законски предлог ќе ѝ биде потребна поддршка од опозицијата.

Овој модел претставува редок политички експеримент во Холандија, каде традиционално владеат мнозински коалиции. Во фрагментираниот политички пејзаж, обезбедувањето стабилно мнозинство станува сè потешко, додека центристичките партии постепено ја губат поддршката.

Критики за економските и социјалните политики

Опозицијата остро ги критикуваше најавените мерки на владата. Лидерот на левичарската партија Jesse Klaver оцени дека плановите за финансирање на историско зголемување на буџетот за одбрана се „неправедни“, бидејќи ќе ги погодат граѓаните со пониски приходи.

Коалицијата планира да го зголеми буџетот за одбрана на 3,5 проценти од БДП до 2035 година, во однос на сегашните два процента, преку ново оданочување и кратења во социјалната помош и здравствената заштита. Според независни пресметки, овие мерки би значеле дополнителен финансиски товар за граѓаните со пониски приходи.

Од десницата, Geert Wilders најави дека ќе се спротивстави на секоја иницијатива на владата, додека неколку помали партии изразија загриженост околу најавените реформи.

Реформи во социјалниот и миграцискиот систем

Владата планира ограничување на надоместоците за невработеност, зголемување на придонесите за здравствено осигурување и побрзо зголемување на возраста за пензионирање, во согласност со растот на животниот век. Дополнително, најавен е построг пристап кон азилот и миграцијата — тема што со години ја дели холандската политика и придонесе за падот на претходните влади.

Јетен се обиде да ги смири критиките околу малцинскиот карактер на владата, оценувајќи дека тоа може да отвори простор за поширока парламентарна соработка.

„Гледаме дека сите ја плаќаат цената, но таа не е целосно рамномерно распределена. Во наредните месеци можеме да ги подобриме плановите пред изготвувањето на конечниот буџет“, изјави премиерот.

Клучни министри во новата влада

Надгледувањето на зголемените трошоци за одбрана ќе го води новата министерка за одбрана Dilan Yeşilgöz-Zegerius, која во 2023 година го презеде раководството на ВВД од Mark Rutte, најдолгогодишниот премиер на Холандија и актуелен генерален секретар на NATO.

Поранешниот европратеник Tom Berendsen е назначен за министер за надворешни работи, додека Eelco Heinen останува министер за финансии.

Соочен со сложена парламентарна математика и силни политички спротивставувања, премиерот Јетен ќе мора внимателно да балансира меѓу реформските амбиции и потребата од широка поддршка за да ја обезбеди стабилноста на својата влада.