11 март 2026
• од Станча Јаќимовски
Потомците на семејствата кои биле иселени во Турција по Првата и Втората светска војна, меѓу кои и многу со албанско потекло, во последните години покажуваат сè поголем интерес да се вратат во земјата од каде што потекнуваат нивните предци. Овој тренд станува сè повидлив во Северна Македонија, каде што статистиките покажуваат значително зголемување на доселувањето од Турција.
Според достапните податоци, во последните две децении (2006–2026) се забележува силен миграциски тренд од Турција кон Северна Македонија. Станува збор претежно за луѓе чии семејства биле иселени во минатото, а кои денес сакаат повторно да воспостават врска со земјата на своите предци.
Според податоците објавени од порталот „Курир“, во период од 20 години во Северна Македонија се населиле 16.589 лица кои дошле од Турција. Во истиот период, од Македонија кон Турција се иселиле само 1.244 граѓани. Ова значи дека билансот е силно позитивен, со разлика од 15.345 лица повеќе кои се населиле во земјата.
Бројот на лица кои се доселиле од Турција и оние кои се иселиле од Македонија кон Турција во последните две децении изгледа вака:
Вкупно во периодот 2006–2024:
Историските документи укажуваат дека масовното иселување кон Турција се случувало во неколку бранови, врз основа на меѓудржавни договори кои според дел од историчарите имале за цел демографско менување на населението во регионот.
Овој договор го отвори патот за првите масовни иселувања, при што дел од албанското население било третирано како турско.
Според историските извори, со овој договор се предвидувало иселување на 300.000 до 400.000 луѓе кон Турција.
Во 1938 година бил склучен нов договор меѓу тогашното Кралство Југославија и Република Турција. Овој договор предвидувал преселување на околу 250.000 лица, кои биле заведени како „турско население“.
Вкупно, во периодот 1913–1941, бројот на иселени лица достигнал околу 580.000.
По војната следел нов бран на иселување, поврзан со политички притисоци и административни мерки. Во Скопје била воспоставена таканаречена транзитна централа, преку која се организирало заминувањето на населението кон Турција.
Според историските податоци, пописот од 1953 година одиграл важна улога, бидејќи дел од населението било охрабрено или притиснато да се изјасни како турско, што подоцна им овозможувало полесно иселување.
Во периодот 1949–1970, се иселиле уште околу 283.000 Албанци. Воедно, таксата за откажување од државјанство била намалена од 12.000 на 2.000 динари, што дополнително го олеснило процесот.
Според податоците на турското Министерство за внатрешни работи од 1967 година, кои биле достапни и за официјална Тирана:
Денешниот тренд на враќање од Турција кон Северна Македонија се смета за своевиден историски пресврт. Потомците на некогашните иселеници повторно воспоставуваат врска со регионот од кој потекнуваат нивните семејства, што создава нови демографски и општествени динамики во земјата.
Овој процес покажува дека историските миграции продолжуваат да имаат влијание и врз современите демографски движења на Балканот.
Ненадминливи Понуди Дневно
4.8 (10276 рецензии)
Заштедете 152.00 ден

