Северна Македонија: 353 лица во регистарот на педофили

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Северна Македонија: 353 лица во регистарот на педофили

16 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Северна Македонија е единствената држава во регионот на Балканот која јавно и онлајн го објавува идентитетот на лицата осудени за сексуална злоупотреба на деца. Иако оваа мерка се смета за важен чекор во борбата против ваквите кривични дела, експертите и организациите за заштита на децата предупредуваат дека таа сама по себе не е доволна.

Граѓаните имаат можност преку интернет да пристапат до податоци за лицата кои се правосилно осудени за кривични дела поврзани со педофилија. Во регистарот се објавени нивните фотографии, псевдоними, адреси на живеење и кривичните дела за кои се осудени. До овие информации може да се пристапи со само неколку кликови.

Во регистарот на педофили, кој моментално е достапен само на македонски јазик на веб-страницата www.registarnapedofili.mk, досега се објавени имињата на 353 лица, од кои 14 се жени. Од Министерството за социјална политика информираат дека се работи на тоа страницата да биде достапна и на албански јазик.

Законска основа за регистарот

Создавањето на регистарот беше овозможено во 2012 година, кога Собранието на Северна Македонија усвои посебен закон кој прецизно дефинира 11 кривични дела што водат до внесување во регистарот.

Според Министерството за социјална политика, регистарот редовно се ажурира со нови податоци. Осудените лица се внесуваат веднаш по добивањето на известување од надлежната управа за извршување на санкциите, во согласност со законот.

Во регистарот се вклучени лица осудени за различни кривични дела против малолетници, меѓу кои:

сексуални напади врз деца
кривични дела поврзани со детска порнографија
детска проституција
намамување на деца
инцест
трговија со малолетници

„Меѓаши“: Добар, но недоволен чекор

Од невладината организација „Меѓаши“, која се занимава со заштита на детските права, велат дека регистарот има одредена превентивна и информативна улога, но не треба да се гледа како единствено решение.

Според нив, потребна е поширока и системска стратегија која ќе вклучува превенција, санкционирање и ефективна заштита на децата од сексуална злоупотреба. Без таков системски пристап, ваквите алатки не можат целосно да ја постигнат својата цел.

Потребно е систематско образование и поддршка

Од „Меѓаши“ предупредуваат дека постои сериозен пораст на случаите на сексуални напади врз деца. Според нив, високите бројки укажуваат на значителни слабости во системот за заштита на децата.

Тие сметаат дека државата треба повеќе да вложи во превенција, преку:

систематско и континуирано образование
рана интервенција
подобра институционална координација
поголема поддршка за жртвите

Организацијата веќе со години ја одржува и линијата за помош „Ало Бушавко“, преку која децата и младите можат да побараат помош доколку се чувствуваат загрозени или ако им се прекршени правата.

Во последните пет години преку оваа линија се регистрирани девет случаи поврзани со детска порнографија, онлајн насилство, хакирање профили и сексуална злоупотреба на малолетници.

Важноста на превенцијата

Според експертите, лицата осудени за сексуална злоупотреба на деца имаат тенденција повторно да ги извршат овие дела, па затоа превенцијата е од исклучителна важност.

Професорката по кривично право Ведије Раткоцери објаснува дека овие кривични дела често се „опортунистички“, односно сторителите ги користат поволните околности без претходно планирање. Затоа, според неа, регистарот има важна превентивна улога.

Таа посочува дека родителите можат да проверат дали лице со кое нивното дете е во контакт – сосед, наставник или тренер – претходно било осудено за вакви дела. Ова, според неа, може значително да помогне во спречување на потенцијални злоупотреби.

Пораст на пријавите за сексуална злоупотреба

Податоците од Министерството за внатрешни работи покажуваат дека во периодот од 2021 до 2025 година биле пријавени 472 случаи на сексуална злоупотреба на деца.

Бројот на пријави по години е следниот:

2021: 67 случаи
2022: 93 случаи
2023: 116 случаи
2024: 91 случај
2025: 105 случаи

Зголемувањето на бројот на пријави делумно се поврзува и со законските измени усвоени во 2023 година. Со нив старосната граница за дефинирање на жртва во овие кривични дела беше зголемена од 14 на 15 години, бидејќи голем дел од случаите се однесуваат на сексуален напад врз деца под 15-годишна возраст.

Македонското законодавство предвидува и можност за хемиска кастрација за осудените сторители на вакви кривични дела. Оваа мерка подразбира хормонски третман со цел да се намали сексуалниот нагон.