Робели: Албанскиот јазик е уставно право, а не закана за државата

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Робели: Албанскиот јазик е уставно право, а не закана за државата

12 март 2026

• од Станча Јаќимовски

Загрижувачки е да се гледа како претседателот на Уставниот суд на Северна Македонија, Дарко Костадиновски, наместо да биде чувар на највисокиот закон во државата, се однесува како гласноговорник на стари и регресивни менталитети кои потекнуваат од времето на комунизмот измешан со македонски национализам. Неговиот последен пристап кон албанскиот јазик не е само антиправна одлука, туку и одраз на светоглед кој Албанците и понатаму ги гледа како туѓинци во сопствената држава.

Таквиот пристап е и опасен и неправеден, бидејќи Костадиновски се однесува како да не го признава фактот дека повеќе од 30 проценти од населението во македонската држава се Албанци, кои имаат право да го користат својот јазик на секое државно ниво.

Костадиновски се обидува да ги поништи досегашните достигнувања во однос на еднаквоста на Албанците со тврдењето дека официјалната комуникација треба да се одвива само на македонски и англиски јазик. Станува збор за проектот „Safe City“ на Министерството за внатрешни работи, поврзан со сообраќајните казни. Според Костадиновски, казните треба да се издаваат само на македонски и англиски јазик, но не и на албански.

Ова претставува вистински институционален парадокс, бидејќи додека Министерството за внатрешни работи издава двојазични документи и таквата практика веќе постои, Уставниот суд носи одлуки кои одат во спротивна насока. Се создава впечаток дека судот ја следи политичката насока на актуелната влада и исклучувачкиот дух на ВМРО кон Албанците.

Да се тврди дека во една мултиетничка држава јазикот на еден државотворен народ треба да се третира како странски јазик е целосно погрешна политика. Тоа би било исто како во Швајцарија да се бара во франкофонските кантони да се зборува само германски и англиски – нешто што би било апсурдно и целосно спротивно на европските вредности. Или пак германското говорно население во Швајцарија да тврди дека официјалните документи се издаваат само на германски и англиски, но не и на француски.

Во целата оваа ситуација, она што дополнително предизвикува незадоволство е молкот и инфериорноста на коалицијата ВЛЕН, која изгледа се претворила во декор на една влада без јасна проевропска агенда во Скопје. Со тоа што не реагираат, лидерите на оваа коалиција дозволуваат албанскиот јазик да се претставува како „закана за државата“, иако токму ова јазично богатство би требало да ја држи државата обединета.

Албанскиот јазик и неговата употреба во Северна Македонија се уставно загарантирано право кое не може да се поништи преку политичко-правни злоупотреби.

На 29 јануари, заменик-премиерот на Северна Македонија Арбен Фетаи во подкастот „Rishtazi“ на новинарот Назим Рашиди изјави:
„Со операционализацијата на системот од 1 февруари разјаснивме дека ќе се почитува Законот за употреба на јазиците и дека сообраќајните казни ќе пристигнуваат на двата службени јазици.“

На прашањето дали тоа го гарантира, Фетаи одговори: „Го гарантираме.“

Сепак, со своите изјави Дарко Костадиновски сега, практично, ја доведува во прашање оваа гаранција на заменик-премиерот.

Замислете претседателот на Уставниот суд на Косово јавно да изјави дека српскиот јазик нема да се почитува и дека сите Срби во Косово треба да научат албански. Во таков случај, судот веднаш би се соочил со реакции од дипломатите на Европската Унија, можни санкции и сериозен меѓународен притисок.

Затоа ќе биде многу интересно да се види во наредните денови дали ќе има реакции од Министерството за надворешни работи на Косово и од Министерството за надворешни работи на Албанија во врска со, како што се оценува, антиправниот пристап на Уставниот суд на Северна Македонија кон албанскиот јазик.

Текстот е преземен како статус од профилот на политичкиот аналитичар Енвер Робели.