Истражување на ИППСИ: Алармантен пад на писменоста кај учениците

TEMU

#1 Најпродаван артикл

Сет од 5 парчиња заштитник на кабли, прекривка за заштита на кабли од ТПУ, додатоци за заштита на кабли, без батерија, за мобилни телефони, комплет за заштита на податочни линии

4.8 (10276)

54 ден

-73%

206 ден

Купи сега

МАКЕДОНИЈА

Истражување на ИППСИ: Алармантен пад на писменоста кај учениците – генерации што читаат, но не разбираат

09 април 2026

• од Станча Јаќимовски

Северна Македонија се соочува со сериозен и загрижувачки пад на писменоста кај учениците, покажуваат најновите податоци од истражување спроведено од Институтот за психолошки и социјални истражувања (ИППСИ). Резултатите откриваат поразителна слика: учениците формално читаат, но суштински не разбираат што читаат, ниту умеат јасно да се изразат во пишана форма.

Истражувањето опфатило четврто и осмо одделение и укажува на сериозни слабости во основните јазични вештини. Учениците се соочуваат со потешкотии при пишување, а уште повеќе при интерпретација на текстови. Загрижува фактот што дел од нив не го разбираат значењето на основни поими од секојдневието, како што е зборот „аудио“, ниту се способни да изградат сопствен став за општествени теми како загадувањето на воздухот.

Особено алармантни се резултатите од тестирањата во две урбани скопски општини, каде што учениците освоиле во просек меѓу 9 и 12 поени од можни 30. Овие бројки јасно укажуваат на системски проблем кој веќе не може да се игнорира.

Како еден од главните фактори за оваа состојба, истражувачите ги посочуваат мобилните телефони и прекумерната употреба на социјалните мрежи. Дури 24% од осмоодделенците поминуваат речиси цел ден онлајн, додека кај помладите ученици, дури 93% веќе активно користат паметни уреди. Наместо да читаат и анализираат, учениците се навикнуваат на кратки, површни содржини кои не бараат размислување.

Експертите предупредуваат дека ова е сериозен аларм за образовниот систем и бара итна реакција. Без конкретни мерки, ризикот е создавање генерации со ограничени когнитивни и комуникациски способности, што долгорочно може да има негативни последици за целото општество.

Решенијата, според ИППСИ, се јасни но недоволно применети: поголем фокус на ракописот и писменото изразување, активно поттикнување на критичко размислување во наставата, како и ограничување на времето поминато на телефони и видео игри. Наместо тоа, потребно е учениците да се насочат кон спорт, читање и директна комуникација во училницата.

Доколку не се преземат итни и системски мерки, оваа негативна тенденција може да прерасне во долгорочна криза на знаење и функционална писменост – проблем што ќе се чувствува многу подалеку од училишните клупи.